Nie wszyscy wiedzą, że Biblioteka Elbląska dziś, niegdyś była przytułkiem dla starców, albo że Galeria EL obecnie, to kiedyś kościół zakonu Dominikanów… W czasie wakacji do wielu z mieszkańców Elbląga przyjeżdżają w odwiedziny bliscy. Okazuje się, że lato to też dobry czas, aby przybliżyć elblążanom trochę historii związanej z miejscem, w którym żyjemy, aby mogli się nią dzielić z innymi. O takich ciekawostkach dotyczących Elbląga w Express Elbląg będziemy wspominali często. Dziś o kilku zabytkach.

Katedra pw. św. Mikołaja

Katedra pw. Św. Mikołaja to jeden z najstarszych obiektów sakralnych w Elblągu. W surowym, gotyckim wnętrzu kościoła można doświadczyć tchnienia przeszłości. Jest to świątynia trzynawowa, halowa z dwuprzęsłowym prezbiterium. Na przestrzeni wieków była ona kilkakrotnie przebudowywana m.in. po wielkim pożarze, który wybuchł w kwietniu 1777 roku w następstwie uderzenia piorunu a także po zniszczeniach, spowodowanych działaniami wojennymi w lutym 1945 roku.

Katedra św Mikołaja w Elblągu przed II wojną światową
Katedra św Mikołaja w Elblągu przed II wojną światową

Do ciekawszych zabytków, które oglądać można we wnętrzu monumentalnej budowli należy m.in. brązowa chrzcielnica pochodząca z 1387 roku a wykonana przez mistrza Bernhausera i ołtarze ufundowane przez cechy elbląskich rzemieślników: flisaków wiślanych, słodowników, czeladników szewskich. Jest także figura patrona diecezji elbląskiej świętego Wojciecha.

Świątynia jest zarazem Sanktuarium Relikwii Krzyża Świętego, w każdy piątek miesiąca Relikwie odbierają cześć podczas nabożeństwa, a na co dzień relikwiarz Krzyża Świętego znajduje się w pięknej gotyckiej niszy po prawej stronie głównego ołtarza.
Obok katedry znajduje się pomnik Jana Pawła II. Został on ufundowany w celu uczczenia wizyty papieża w Elblągu, jaka miała miejsce w 1999 roku i zgromadziła, na mszy św. celebrowanej na płycie lotniska ok. 300 tysięcy wiernych.

Na uwagę zasługuje także Ścieżka Kościelna. Jest to niezwykły zabytek architektoniczny Elbląga. Stanowi go wąskie przejście między domami, łączące ulice Wigilijną i Mostową. W przeszłości ten szlak pieszy był dłuższy. Prowadził ze Starego Miasta do bramy dawnego kościoła Dominikanów.

Kościół św. Jerzego (Neustädtische ST. Georg Kirche)

B

Przedwojenny Elbląg - kościół szpitalny św. Jerzego. Dziś ul. Bema.
Przedwojenny Elbląg – kościół szpitalny św. Jerzego. Dziś ul. Bema.

ył kościołem szpitalnym Nowego Miasta Elbląga, związanym od najdawniejszych czasów z nowomiejskim kościołem Trzech Króli. Stał on daleko na polach nowomiejskich. Pierwsza wzmianka o tym zabytku pochodzi z 1340 roku. Był to kościół szpitalny zbudowany obok szpitala dla trędowatych. (Święty Jerzy- patronował szpitalom. O jego wstawiennictwo proszono zwłaszcza przed bitwą. Kult św. Jerzego szeroko rozpowszechnił się od IV wieku (na Wschodzie), gdzie był czczony jako jeden z największych męczenników, a od IX wieku – na Zachodzie jako święty wspomożyciel. Modlitwa do Św. Jerzego pomagała bez wyjątku wszystkim i na wszystko.) Kościół św. Jerzego początkowo był ryglowy, następnie w XV wieku obmurowany cegłą, jednonawowy, z płaskim malowanym stropem a na dwuspadowym dachu umieszczono małą sygnaturkę.

Starówka Elbląska

Starówka Elbląska z historycznym układem urbanistycznym, podzamczem, zespołem klasztornym i szpitalnym, z charakterystyczną dla Elbląga Ścieżką Kościelną, z zespołem zrekonstruowanych kamieniczek, to jest miejsce, które powinien odwiedzić każdy turysta. Od kilkunastu lat prowadzona jest rekonstrukcja Starówki. Kamieniczki, które powstają nawiązują do dawnego stylu. Teren Starego Miasta to eldorado dla badaczy przeszłości, największy poligon architektoniczny w Europie. Wydobyte przez archeologów przedmioty lub ich fragmenty trafiają do elbląskiego muzeum. Na Starym Mieście na turystów czekają liczne kawiarenki, puby i pizzerie. Można tu dostrzec wiele atrakcji turystycznych m.in. budowle gotyckie: katedra pw. Św. Mikołaja, Centrum Sztuki – Galeria El, Brama Targowa.

Ze Starówki możemy zacząć wycieczkę unikatowym szlakiem wodnym, jakim jest Kanał Elbląski. Z Elbląga udać się można w rejs do Krynicy Morskiej.

Elbląskie Stare Miasto to jeden z największych w Europie pod względem powierzchni teren objęty kompleksowymi badaniami archeologicznymi. Na podstawie ogromnej ilości wydobytych zabytków, od trzynasto- do dziewiętnastowiecznych, wiadomo jak wyglądało życie codzienne dawnych elblążan, jak mieszkali, pracowali, bawili się, ubierali, co jedli. Wśród kilkuset tysięcy odnalezionych eksponatów, najcenniejsze z nich to: osiem instrumentów muzycznych, 23 tabliczki woskowe, sześć znaków pielgrzymich, wspaniałe mauretańskie średniowieczne talerze, zabawki, broń, wyroby ze szkła. Wielość i różnorodność odkrytych przedmiotów świadczy o intensywnych kontaktach handlowych dawnych Elblążan niemal z całą Europą od Norwegii po Hiszpanię, Anglię i Włochy, jak też i o ich zamożności. Badania archeologiczne na Starym Mieście w Elblągu prowadzone są sezonowo, od 1980 roku, przez grupę archeologów z Pracowni Archeologii Miast przy Muzeum w Elblągu.

Kościół Dominikanów – Galeria EL

Centrum Sztuki – Galeria EL mieści się w dawnym kościele podominikańskim.

Dominikanie przybyli do Elbląga z Krakowa. W 1238 roku mistrz krajowy krzyżacki Herman Balk nadał zakonowi przywilej lokacyjny – teren, na którym stanęła świątynia. Kościół był kilkakrotnie przebudowywany. W 1945 roku świątynia została poważnie uszkodzona. W latach 70., dzięki inicjatywie grupy entuzjastów, kościół został odbudowany a następnie zaadoptowany na centrum sztuki współczesnej.

Elbląg: Dawny klasztor i kościół dominikanów obecnie Galeria EL
Elbląg: Dawny klasztor i kościół dominikanów obecnie Galeria EL

W 2011 roku dzięki dofinansowaniu z Unii Europejskiej wnętrze Galerii zyskało nowoczesną, dwupoziomową szklaną emporę, na której odbywają się wystawy. Niezwykłe jest połączenie współczesnych eksponatów i szklanej empory z zabytkowym wnętrzem gotyckiej świątyni. Na ścianach dawnego kościoła znaleźć można kilkusetletnie epitafia, a na posadzkach leżą dawne płyty nagrobne. Współczesna oferta Galerii jest bardzo różnorodna, od typowych wystaw, poprzez przedstawienia, koncerty, festiwale, aż po performance i warsztaty.

Szczegóły dotyczące zwiedzania www.galeria-el.pl

Muzeum

W Muzeum Archeologiczno – Historycznym w Elblągu oglądać można ciekawe eksponaty pochodzące z dwóch stanowisk archeologicznych: Starego Miasta w Elblągu i dawnej osady handlowej Truso. Prowadzone od ponad 20 lat na terenie Starego Miasta, na niespotykaną w Europie skalę prace wykopaliskowe sprawiają, że z każdym rokiem zbiory muzealne powiększają się o tysiące kolejnych przedmiotów wykonanych z ceramiki, metalu, drewna,, skóry, bursztynu, szkła itp. Niektóre z tych przedmiotów są ewenementami na skalę europejską jak chociażby kolekcja średniowiecznych instrumentów muzycznych, znaków pielgrzymich, tablic woskowych używanych kiedyś jako pomoc dydaktyczna. Na podstawie wykopalisk odtworzyć można z dużą dokładnością obszar zajmowany przez Stare Miasto w Elblągu, poznać zmieniająca się modę a także stan zamożności dawnych mieszkańców miasta. Odnalezione przedmioty świadczą także o rozległych kontaktach handlowych kupców elbląskich z wieloma ośrodkami dawnej Europy.

Na dziedzińcu muzeum znajduje się fragment 16-bocznej, granitowej kolumny. Jest to pozostałość zamku krzyżackiego w Elblągu. Prawdopodobnie na kolumnie tej spoczywało sklepienie kaplicy lub refektarza zamkowego. Po przeniesieniu się władz zakonnych do Malborka zamek w Elblągu stał się siedzibą Wielkiego Szpitalnika. W 1454 roku obiekt zajęli mieszkańcy Elbląga, którzy następnie rozebrali budowlę. Z dawnego zamku ocalały jedynie fragmenty budynku m.in. piwnice.

Szczegóły dotyczące zwiedzania www.muzeum.elblag.pl

Niegdyś przytułek dla starców, szpital a dziś Biblioteka

Nietypowy wygląd Biblioteki Elbląskiej wiążę się z przeszłością obiektu, w którym mieści się ta instytucja. W dniu 15 marca 1242 roku rada miejska Elbląga i

Stary Elbląg ul. św. Ducha - niegdyś przytułek dla starców, dziś Biblioteka Elbląska
Stary Elbląg ul. św. Ducha – niegdyś przytułek dla starców, dziś Biblioteka Elbląska

mistrz krajowy wystawili akt fundacyjny dla budynku. Pierwotnie służył on jako przytułek dla starców i chorych a następnie – jako szpital. Dawny zespół poszpitalny spłonął podczas działań wojennych w 1945 roku. W odbudowanym w latach 70. obiekcie mieści się Biblioteka Elbląska.

Biblioteka posiada jeden z bardziej cennych zbiorów starodruków. Po wojnie zostały one przewiezione do Torunia, gdzie stały się częścią zbiorów biblioteki uniwersyteckiej. W ostatnich latach cenne zbiory, stanowiące fragment dawnej Biblioteki Elbląskiej powróciły na swoje miejsce. Warto odwiedzić bibliotekę w Elblągu, by zapoznać się z ciekawymi zbiorami zgromadzonymi w Pracowni Regionalnej. Biblioteka w Elblągu znana jest także z ciekawych inicjatyw kulturalnych: spotkań, wystaw itp.

Źródła:
– Urząd Miasta Elbląga
– Elbląska Biblioteka Cyfrowa

Komentarze